Ay sonu, e-Fatura kesme günü. Muhasebe programının veritabanı açılmıyor, çünkü sunucunun diski haftalardır dolmaya devam ediyordu ve kimse uyarı e-postalarına bakmadı. Kesintilerin çoğu böyle gelir: önceden sinyal verir, ama o gün şanssızlık gibi görünür. Türkiye'de buna bir de bölgesel elektrik kesintileri, altyapı çalışmasında kopan fiber hatlar ve deprem gibi binaya hiç girilemeyen günler eklenir. Apply bu sinyalleri uzaktan izler ve önlenemeyecek olana hazırlık yapar: gerçekten geri dönen bir yedek, ikinci bir internet hattı, elektrik gidince düzgün kapanan sunucular ve ekibinizin paniğe kapılmadan izleyebileceği yazılı bir plan. İlk sorumuz her zaman aynıdır: İşletmeniz bir saat durursa bunun size maliyeti ne olur?
İşe teknolojiden değil, kesintinin sonuçlarından başlıyoruz. Hangi uygulamanın asla durmaması gerektiği, hangisinin yarına kadar bekleyebileceği netleştiğinde bütçenin nereye gideceği de kendiliğinden ortaya çıkar.
Tek sayfalık bir tablo hazırlıyoruz. Muhasebe ve ERP, e-Fatura entegratörüne giden bağlantı, e-ticaret sitesi, Trendyol siparişleri, e-posta ve dosya sunucusu için iki soru soruyoruz: Kaç saat kesinti tolere edilebilir (RTO) ve kaç saatlik veri gerekirse elle yeniden girilebilir (RPO)? Antalya'da 80 odalı bir otelin rezervasyon sistemi bir saat bile duramayabilir, geçen yılın arşivi ise bir hafta bekleyebilir.
SMART hatası veren diskler, yüzde 90'ı geçen bölümler, süresi yaklaşan SSL sertifikaları ve alan adları, biten lisanslar, her gece kendini yeniden başlatan servisler, akü ömrü azalan KGK cihazları, sessizce başarısız olan yedekleme işleri. Premium paketinde bu alarmlar günün her saatinde ele alınır, Start ve Business paketlerinde çalışma saatleri içinde.
3-2-1 kuralına ek olarak ayrı bir depolamada, ayrı kullanıcı bilgileri ve kendi iki adımlı doğrulamasıyla korunan, değiştirilemez bir kopya. Fidye yazılımı sunucunun kontrolünü ele geçirse bile bu kopyayı silemez. Saklama süresi, haftalar sonra fark edilen hataları da kapsayacak kadar uzun tutulur.
Farklı bir operatörden fiber ya da 4.5G/5G yedek hat, beklemeye tahammülü olmayan sistemler için Türkiye'deki veya AB'deki bir veri merkezinde kopya ve elektrik gittiğinde sunucuları sırasıyla kapatan bir KGK. Disk ya da akü değişimini sizin ekibiniz veya yerel tedarikçiniz yapar, Apply mühendisi görüntülü görüşmeyle adım adım yönlendirir.
Kesintilerin azımsanmayacak bir kısmı bir güncellemeyle başlar. Bu yüzden güncellemeleri önce küçük bir pilot grupta deniyor, sonra sizinle kararlaştırılan bakım penceresinde yayıyoruz. Teknik olarak mümkünse öncesinde anlık görüntü (snapshot) alıyoruz: Sektör yazılımınız açılmazsa geri dönüş dakikalar sürer.
Kimin karar verdiği, sistemlerin hangi sırayla geri açılacağı, çalışanlara ve tedarikçilere nasıl haber verileceği, müşterilere kâğıt ve kalemle nasıl hizmet verilmeye devam edileceği, web sitesi ve sosyal medya için hazır bir duyuru metni. Ofise girilemeyen bir gün için ekibin evden nasıl bağlanacağı da plana yazılır. Plan teknik ekip için değil yönetim için yazılır ve sunucuların dışında da saklanır.
Hiçbiri olağanüstü değil, hepsi öngörülebilir. Her birinin somut bir çaresi var, ama tek bir önlem hepsine birden yetmiyor.
Önlem: tarihleri izlemek. Yılın en yoğun satış haftasında e-ticaret sitesi “güvenli değil” uyarısı verir, 3D Secure adımında ödemeler yarım kalır. Bunu otuz gün önceden gelen bir uyarı ve gerçekten çalıştığı kontrol edilmiş otomatik yenileme önler.
Önlem: izleme ve yedek. Disk dolduğunda Logo ya da Mikro veritabanı yazamaz, kimse fatura kesemez, sevkiyat için e-İrsaliye düzenlenemez. Disk tamamen bozulursa değişimi garanti kapsamında tedarikçiniz veya ekibiniz yapar, sistemi ve veriyi geri getirmek Apply'ın işidir.
Önlem: değiştirilemez yedek. Saldırganlar önce yedekleri arar ve onları da şifreler. Ayrı kimlik bilgileri ve ayrı iki adımlı doğrulamayla korunan bir kopya, birkaç saat içinde işe dönmekle fidye pazarlığına oturmak arasındaki farktır.
Önlem: KGK, düzenli kapanış ve mobil yedek hat. OSB'de bir kazı çalışması fiberi keser, yaz fırtınası mahallenin elektriğini saatlerce götürür. Önemli olan, sunucuların veritabanlarını bozmadan kapanması ve elektrik geldiğinde doğru sırayla açılmasıdır.
Önlem: öncesinde snapshot ve kararlaştırılmış pencere. Güncellemeden sonra çalışmayan bir WooCommerce eklentisi ya da bir Windows yamasının ardından açılmayan muhasebe programı. Anlık görüntü alınmışsa geri dönmek dakikalar sürer, alınmamışsa bütün bir iş günü gidebilir.
Önlem: veriyi ve erişimi binadan bağımsız kılmak. Deprem, sel ya da yangın sonrası ofis günlerce kapalı kalabilir. Tek yedek aynı odadaki bir diskteyse o gün geri dönülecek bir şey yoktur. Başka bir şehirdeki veya ülkedeki kopya ve buluttan çalışabilen hesaplar bu senaryonun temelidir.
Kayseri'de yıllardır “her gece yedek alınan” bir mobilya üreticisini düşünelim. Sunucu çöktüğü gün ortaya çıkar ki yedekleme işi, muhasebe veritabanı açıkken dosyaları kopyalamış ve elde tutarsız, açılmayan kopyalar birikmiş. Hata bildirimleri de iki yıl önce ayrılan bir çalışanın e-posta kutusuna gidiyormuş. Yeşil bir rapor bunların hiçbirini göstermez, yalnızca deneme amaçlı bir geri yükleme gösterir. Bu yüzden Apply kararlaştırılan aralıklarla gerçekten geri yükleme yapar ve işlemin kaç dakika sürdüğünü kayda geçirir.
Evet. Bulut sağlayıcısının verdiği yüzde 99,9 gibi erişilebilirlik taahhüdü onun altyapısıyla ilgilidir, sizin verinizle ya da ayarlarınızla değil. Bir çalışan SharePoint'te koca bir klasörü silerse, fidye yazılımı sanal makineyi şifrelerse ya da bir güncelleme uygulamayı kilitlerse sağlayıcı sözünü tutmuş olur, siz yine de durursunuz. Yedek, kendi servisinizin izlenmesi ve geri dönüş planı sizin sorumluluğunuzda kalır.
Üç şeyi önceden çözmek gerekir. Birincisi, verinin en az bir kopyası farklı bir bölgede, tercihen başka bir şehirde ya da AB'deki bir veri merkezinde durmalı. İkincisi, çalışanlar ofis sunucusuna değil, buluttaki hesaplara ve uygulamalara evden de ulaşabilmeli. Üçüncüsü, telefon ve internet kısıtlıyken kimin kime nasıl ulaşacağını gösteren kısa bir liste, basılı olarak da yöneticilerin elinde bulunmalı. Bunlar planın ayrı bir bölümünde yer alır.
Asıl belirleyici RTO'dur. Aynı gün içinde geri dönmek görece ucuzdur, bir saat içinde dönmek bekleme sistemi ve daha fazla bütçe ister. Etki analizinden sonra çoğu işletmede yalnızca iki ya da üç uygulamanın güçlü koruma istediği görülür. İlk değerlendirmeyi ve tek seferlik bir geri yükleme testini saati 55 € + KDV üzerinden, önceden tahmin vererek faturalandırıyoruz. Start, Business ve Premium paketlerinde düzenli testler sürekli hizmetin parçasıdır.
Premium paketinde alarmlar her saatte ele alınır, nöbet hattına erişim bilgisi sözleşmeyle birlikte size verilir. Start ve Business paketlerinde çalışma saatleri Pazartesi-Cuma, 09:00-18:00 (Türkiye saati) arasıdır. Hafta sonlarını da kapsamak isterseniz 7/24 Destek hizmeti eklenebilir. Mühendis her durumda uzaktan çalışır, donanıma dokunmak gerekiyorsa ekibinizden birini acil durum planı üzerinden yönlendirir.
Kritik uygulamalar için genellikle üç ayda bir tam geri yükleme, diğerleri için yılda bir veya iki kez yeterli bir başlangıçtır. Bunun dışında her büyük değişiklikten sonra, örneğin yeni sunucuya taşınma, ERP sürüm yükseltmesi veya yedekleme yazılımının değişmesi sonrasında ek bir test yapılmalıdır. Her testin sonucu, süresi ve karşılaşılan sorunlar kısa bir kayıtta tutulur.
Çoğu zaman yarar. Siber güvenliğe ilişkin ilgili mevzuat, 6698 sayılı KVKK kapsamındaki teknik ve idari tedbirler ve ISO 27001 çerçevesi, hepsi bir biçimde süreklilik ve olaydan sonra toparlanma bekler. İşletmenizin hangi yükümlülüklere tabi olduğunu hukuk danışmanınız değerlendirir. Her durumda etki analizi, geri yükleme test kayıtları ve yazılı plan, denetçilerin ve kurumsal müşterilerin tedarikçi anketlerinde görmek istediği belgelerin ta kendisidir.
Yedeklerinizi ve izleme düzeninizi inceliyor, gerçek bir geri yükleme yapıyor ve her kritik uygulamanın ayağa kalkmasının ne kadar sürdüğünü size ölçülmüş olarak bildiriyoruz.
Talebiniz bize ulaştı
En geç bir sonraki iş günü size yazacağız. Ekibinizin çalışmasını durduran bir arıza bildirdiyseniz ilk olarak ona bakıyoruz.
Bu şehir listede yok. Yazımı kontrol edin ya da size en yakın büyük şehri seçin: tüm işleri uzaktan yaptığımız için hizmet her ilde aynı şekilde işler.
Bu sitede yalnızca sitenin çalışması ve seçtiğiniz şehri hatırlamak için gereken zorunlu çerezler var. Reklam ya da takip çerezi kullanmıyoruz. Ayrıntılar Gizlilik ve KVKK aydınlatma metni bölümünde.
