Gaziantep'te ihracat yapan bir tekstil firmasını düşünelim. Cuma gecesi dosya sunucusu şifreleniyor, pazartesi sabahı gümrük müşavirine gidecek evraklar ve Logo'daki açık siparişler erişilemez durumda. Yedekleme yazılımının ekranında her gece yeşil bir onay işareti var; ama kimse o yedeğin bütün bir sunucuyu kaç saatte geri getireceğini hiç denememiş. Bizim işimiz bu soruyla başlar: hangi sistem ne kadar süre durabilir, kaç saatlik iş kaybı göze alınabilir? Araçları, depolama yerlerini ve saklama kurallarını bu cevaplara göre seçeriz. Son adım her zaman gerçek bir geri yüklemedir ve süresi kronometreyle ölçülür. Testler dahil her şey uzaktan yapılır.
Birbirini tamamlayan iki hizmet. Biri neyin, ne sıklıkla yedekleneceğini ve geri alınabildiğinin nasıl kanıtlanacağını belirler. Diğeri, sunucu odasına su basması ya da yönetici yetkisini ele geçirmiş bir saldırgan gibi durumlarda bile dokunulamayan bir kopyanın her zaman var olmasını sağlar.
Yedekleme düzeni hiç kurulmamış ya da kurulduktan sonra yıllardır kimsenin bakmadığı işletmeler için: tüm veri kaynaklarının envanteri, sistem başına hedefler, yedekleme görevleri, uyarılar ve düzenli deneme geri yüklemeleri.
Bina dışında, şifreli bir kopya: AB ya da Türkiye'deki bir veri merkezinde, ayrı erişim bilgileri ve silme kilidiyle. Şirket ağınızı ele geçiren biri bile bu kopyaya ulaşamaz.
Her sistem için iki değer üzerinde anlaşırız: RTO, yani sistemin en fazla ne kadar kapalı kalabileceği; RPO, yani en kötü durumda kaybolmasına razı olunan iş miktarı. Aşağıdaki değerler 10-50 kişilik birçok KOBİ için makul bir başlangıç noktasıdır, kesin kural değil, konuşmayı başlatmak içindir.
Dört saat kesinti, bir saat veri kaybı. Logo, Mikro ya da Netsis için gece alınan tek bir yedek, KDV beyannamesinin verileceği gün yetmez. SQL Server veritabanının gün içinde de işlem günlüğü (transaction log) yedeklerine ihtiyacı vardır.
İki değer için de bir iş günü. Çoğunlukla akşam alınan bir yedek ile gün içindeki gölge kopyalar yeterlidir; yanlışlıkla üzerine yazılan bir Excel dosyası dakikalar içinde geri gelir.
Dört saat kesinti, bir saat veri kaybı. Geri dönüşüm kutusu sınırlı bir süre korur. Aylar önce silinmiş bir yazışma ya da işten ayrılan bir çalışanın posta kutusu, genellikle ancak kiracının (tenant) bağımsız bir yedeğiyle geri getirilebilir.
Bir saat kesinti, birkaç dakika veri kaybı. Siparişler hem WooCommerce sitenizden hem Trendyol ve Hepsiburada'dan akıyor, ödemeler iyzico ya da PayTR ile alınıyorsa klasik bir geri yükleme çok uzun sürer. Burada çoğaltılmış (replike) bir veritabanı ve önceden hazırlanmış bir yedek ortam gerekir.
İki saat kesinti, bir saat veri kaybı. Hasta kartları ve randevular açılmadan poliklinik çalışamaz. Sağlık verisi özel nitelikli kişisel veri olduğu için şifreli bir kopya ve kimin neye erişeceğini net tanımlayan bir yetki düzeni de şarttır.
Bir iş günü kesinti, birkaç saat veri kaybı. Mimarlık ve mühendislik ofislerinde Autodesk ve BIM dosyaları çoğu zaman tasarımcıların dizüstü bilgisayarlarında durur. Bu hedef ancak dosyalar ortak, yedeklenen bir alanda tutulursa gerçekçidir.
Yedekleme sistemi şirket ağına güvenmemelidir. Yedekleme konsolu herkesin kullandığı Active Directory hesaplarıyla açılıyorsa, yönetici parolasını çalan bir saldırgan önce yedekleri siler, ardından hiç acele etmeden her şeyi şifreler. Bu yüzden yedekleme sistemine çok faktörlü kimlik doğrulamalı ayrı hesaplar veririz ve en az bir hedefi, bir yönetici bile vaktinden önce boşaltamayacak şekilde kilitleriz.
Sunuculara, NAS cihazlarına ve bulut hesaplarına güvenli uzaktan erişimle dört adım. İlk üçü işin olağan kısmıdır. Dördüncüsü, yani süresi ölçülen geri yükleme, çoğu yerde atlanır; oysa gerçekten bir şey kanıtlayan tek adım odur.
İnsanların gerçekte nerede çalıştığına bakarız. Neredeyse her zaman yedeğin dışında kalmış bir şey çıkar: satış müdürünün masaüstündeki teklif dosyaları, ikinci bir diske kurulmuş sektör yazılımının veritabanı, ekibin kişisel Google Drive hesabında paylaştığı fiyat listeleri.
Her sistemin kabul edilebilir kesinti süresini ve veri kaybını sizinle birlikte belirleriz. Bütçeyi bu değerler belirler; bütçeye göre değer uydurmayız.
Zamanlama, saklama süreleri, şifreleme ve bina dışındaki kopya. Uyarı yalnızca hata olduğunda değil, beklenen rapor hiç gelmediğinde de düşer; sessizce duran bir yedekleme görevi en tehlikeli olanıdır.
Kararlaştırılan aralıklarla seçilen verileri izole bir ortama geri yükler ve süreyi ölçeriz. Tarihli tutanağı yönetime, denetçiye ya da siber sigorta şirketinize gösterebilirsiniz.
Hiç yoktan iyidir, ama üç zayıf noktası vardır. Birincisi, perşembe günü bir şey olursa neredeyse bir haftalık iş gider. İkincisi, disk çoğu zaman yedek alındıktan sonra da bilgisayara takılı kalır ve fidye yazılımı onu da şifreler. Üçüncüsü, o kişi izne çıktığında ya da işten ayrıldığında düzen sessizce durur. Harici diski tamamen bırakmanız gerekmez; otomatik, izlenen ve bina dışında kilitli bir kopyası olan bir düzenin parçası hâline getiririz.
Microsoft ve Google, hizmetin çalışmasından ve kendi veri merkezlerindeki donanım arızalarında verinin kaybolmamasından sorumludur. Silinmiş klasörler, geri dönüşüm kutusu süresi dolmuş öğeler, ele geçirilmiş bir hesap ya da OneDrive dosyalarını şifreleyen bir zararlı yazılım karşısında bu koruma sınırlıdır. Kendi saklama kuralları olan bağımsız bir yedek bu boşluğu kapatır.
Saldırıdan sağ çıkarsa, evet; yedek son savunma hattıdır. Bugünkü saldırgan gruplar çoğu zaman şifrelemeden önce günlerce ağda dolaşıp NAS cihazlarını ve yedekleme sunucularını arar ve siler. Harici bir sağlayıcıda kilitli bir kopya ve yakın zamanda denenmiş bir geri yükleme, pazarlığa oturmadan yeniden çalışmanızı sağlar. Olay kişisel verileri etkiliyorsa KVKK kapsamında Kurul'a 72 saat içinde bildirim yükümlülüğü doğabilir; olayı USOM'a da bildirebilirsiniz. Bildirim metnini hukuk danışmanınız hazırlar, biz teknik bulguları sağlarız.
Sağlam bir başlangıç: günlük kopyaları 30 gün, haftalıkları üç ay, aylıkları bir yıl. Muhasebe kayıtları ve e-belgeler için VUK'taki yasal saklama süreleri geçerlidir; hangi belgenin ne kadar tutulacağını mali müşavirinize teyit ettirin. Madalyonun öbür yüzü de var: KVKK, kişisel verilerin gerektiğinden uzun tutulmamasını ister ve saklama ve imha politikanız yedeklere de uygulanır. Biz bu iki gerekliliği yedekleme yazılımında somut kurallara dönüştürürüz.
İki kalem vardır. Biri depolama: bulutta tutulan kopyanın hacmine göre sağlayıcının aylık ücreti, çoğu KOBİ için düşük bir tutar. Diğeri iş gücü: mevcut durumun incelenmesi ve kurulum, saati 55 € + KDV üzerinden, önceden verilen bir süre tahminiyle yapılır; kapsam netse sabit fiyatlı teklif de hazırlanabilir. Düzenli izleme ve testler, Start, Business ya da Premium paketlerinin içine alınabilir.
NAS ya da sunucu arızayı bildirir; çoğu zaman bizim ekranımıza sizden önce düşer. Size uygun disk modelini ve hangi yuvanın değişeceğini işaretlediğimiz bir fotoğrafı göndeririz. Değişimi ekibinizden biri görüntülü görüşmede bizim yönlendirmemizle ya da çalıştığınız yerel bir teknisyen yapar. RAID'in yeniden kurulmasını ve verinin kontrolünü baştan sona uzaktan takip ederiz. Apply sahaya gelmez ve donanım satmaz.
Mevcut yapılandırmanıza uzaktan bakar, gerçek bir geri yükleme dener ve bir olay anında sizi kurtarıp kurtarmayacağını açıkça söyleriz.
Talebiniz bize ulaştı
En geç bir sonraki iş günü size yazacağız. Ekibinizin çalışmasını durduran bir arıza bildirdiyseniz ilk olarak ona bakıyoruz.
Bu şehir listede yok. Yazımı kontrol edin ya da size en yakın büyük şehri seçin: tüm işleri uzaktan yaptığımız için hizmet her ilde aynı şekilde işler.
Bu sitede yalnızca sitenin çalışması ve seçtiğiniz şehri hatırlamak için gereken zorunlu çerezler var. Reklam ya da takip çerezi kullanmıyoruz. Ayrıntılar Gizlilik ve KVKK aydınlatma metni bölümünde.
